أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
572
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
راغب اصفهانى نوشته : « . . . و تستعار البطانة لمن تختصّه بالاطّلاع على باطن أمرك ، . . . » ( معجم مفردات ألفاظ القرآن ، ص 49 ) . ( 1411 ) 105 / 18 « خذاى تعالى » . كسره آشكارا در دستنوشت كتابت گرديده ؛ زين رو ، از سجاوندى معمول در اين مورد ( : دو خطّ تيره بر دو سوى « تعالى » ) ، پرهيز كرديم . ( 1412 ) 105 / 18 و 19 « وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ » . المنافقون / 8 . در دستنوشت : « العزة لله و لرسوله و للمؤمنين » ؛ چنين ريختى - از طريق المعجم المفهرس - در قرآن مجيد يافته نشد . ( 1413 ) 105 / 20 « آيات » . در دستنوشت بسهو « آيات » كتابت گرديده ؛ از روى مصحف عزيز درست گردانيديم . ( 1414 ) 105 / 25 « و إذا . . . عنهم » . الأنعام / 68 . ضمنا تا قبل از « فاعرض » در حاشية افزوده شده ، با خطّى كه يقين ندارم خطّ كاتب اصلى است يا نه ؟ هر چند بسيار شبيه است . آيا ممكن است اين « فاعرض عنهم » را مصنّف سهوا جزو آيت 140 سورت « النساء » پنداشته و ازين روى آيت 68 سورت « الأنعام » را پس از اين آورده باشد تا بحثش را با اشارت به مانندگى تكميل نمايد ؟ و ديگرى بعدا قسمت قبل از « فاعرض » را در حاشية افزوده باشد ؟ در عبارات بعدي قرينهاى محتوايى براى تقويت گمان ما هست . و اللّه - سبحانه و تعالى - أعلم و علمه أتمّ و أحكم . ( 1415 ) 106 / 2 « و إذا . . . غيره » . الأنعام / 68 . تا « فاعرض عنهم » در متن دستنوشت و ما بقي - و البتّه سهوا با تكرار « فاعرض عنهم » - در حاشية است . ( به يادداشت پيشين ما نيز بنگريد ) . ( 1416 ) 106 / 13 « الدّرك » . چنين است در دستنوشت . اينجا ، جايگاه اختلاف در قرائت است ؛ نگر : معجم القراءات القرآنيّة ، ج 2 ، ص 175 . قرائت مصحف متداول : « الدّرك » . ( 1417 ) 106 / 20 « زير آتش باز كرده » . ظاهرا مراد اين است : « زير آتش قرار داده شده به نحوى كه آتش روى آنها را پوشانده باشد » . در كشف الأسرار مىخوانيم : قال عبد اللّه بن مسعود في قوله « فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ » اى في توابيت من حديد مقفلة في النّار مطبق عليها . ( ج 2 ، ص 739 ) . نغزك : به هر روى ، مبادا خوانندهء ارجمند « باز كردن » را در اينجا به معناى گشودن بپندارد .